تجارت سیاهِ اعتبار فرهنگی

این روزها پدیده‌ای نگران‌کننده در گوشه و کنار کشور در حال گسترش است که شاید پایش به شهرستان‌های ممسنی و رستم هم باز شده باشد؛ پدیده‌ای که شاید در ظاهر یک معامله ساده باشد، اما در واقع معامله با شرافت قلم و صداقت فرهنگی است. *نام این پدیده شوم را می‌توان «کتاب‌سازی» گذاشت؛* یعنی فردی که نویسنده یا پژوهشگر نیست، با پرداخت پول، کتابی را که دیگری نوشته به نام خود منتشر می‌کند و سپس با همان کتاب، برای خود اعتبار، رزومه و جایگاه فرهنگی می‌سازد.

نتیجه این روند، چیزی جز فریب افکار عمومی نیست. ناگهان افرادی که نه سابقه‌ای در تحقیق دارند، نه اثری از قلم و اندیشه‌شان دیده شده و نه سال‌ها برای کسب دانش زحمت کشیده‌اند، یک‌شبه به صاحبان چندین عنوان کتاب تبدیل می‌شوند.

*این دیگر افتخار نیست؛ بلکه جعل هویت فرهنگی است.*

در سوی دیگر این ماجرا، نویسندگان واقعی قرار دارند؛ کسانی که ماه‌ها و گاه سال‌ها برای نگارش یک اثر زحمت کشیده‌اند، اما به دلیل مشکلات اقتصادی، ناچار می‌شوند حاصل اندیشه خود را بفروشند تا هزینه‌های زندگی را تأمین کنند. این درد، بیش از آنکه تقصیر نویسنده باشد، محصول شرایط دشوار اقتصادی است؛ اما خریدار این آثار هیچ توجیهی ندارد. *کسی که نام خود را بر زحمات دیگری می‌نویسد، نه نویسنده است و نه پژوهشگر؛ او فقط عنوانی را خریده که شایستگی آن را با تلاش خود به دست نیاورده است.*

ادامه این روند، اعتماد مردم را نسبت به کتاب، نویسنده و حتی مراکز علمی و فرهنگی کاهش می‌دهد. *وقتی جامعه احساس کند که می‌توان با پول، عنوان «نویسنده» را خرید، دیگر چه اعتباری برای کتاب و قلم باقی می‌ماند؟*

*این زنگ خطر فقط برای تهران و کلان‌شهرها نیست. اگر چنین پدیده‌ای به شهرستان‌هایی مانند ممسنی و رستم نیز راه پیدا کند، باید با صراحت در برابر آن ایستاد.* این دیار همواره به داشتن انسان‌های اهل فرهنگ، معلمان، پژوهشگران و نویسندگان شریف افتخار کرده است و نباید اجازه داد عده‌ای با پول، جایگاه اهل قلم را تصاحب کنند.

کتاب باید حاصل اندیشه، نه حاصل یک معامله تجاری باشد. جامعه فرهنگی نیز باید میان نویسنده واقعی و صاحبِ اسمیِ کتاب تفاوت قائل شود. احترام، متعلق به قلمی است که نوشته، نه به نامی که تنها روی جلد کتاب چاپ شده است.

امروز بیش از هر زمان دیگری باید از نویسندگان واقعی حمایت کرد؛ زیرا اگر کتاب‌سازی عادی شود، فردا دیگر نه اعتمادی به کتاب باقی می‌ماند، نه اعتباری برای نویسندگی و نه ارزشی برای قلم. و آن روز، بزرگ‌ترین بازنده، فرهنگ ایران خواهد بود.